ZAKONSKA REGULATIVA

Najvažnije odredbe - izvod

Z A K O N

O SEMENU I SADNOM MATERIJALU POLjOPRIVREDNOG I UKRASNOG BILjA

 Predmet uređivanja

Ovim zakonom uređuje se proizvodnja, kontrola proizvodnje, dorada, kvalitet, pakovanje, obeležavanje, stavljanje na tržište, postkontrolno ispitivanje i uvoz određenih grupa i vrsta semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja, kao i druga pitanja od značaja za oblast semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja.

Značenje pojedinih izraza

Kvalitet sadnog materijala jeste poreklo, pripadnost sorti i vrsti, originalnost sorte, zdravstveno stanje, vegetativna razvijenost, kao i pogodnost za setvu, sadnju i reprodukciju;

Kontrola jeste postupak kontrole proizvodnje semena i sadnog materijala poljoprivrednog i ukrasnog bilja od strane ministarstva nadležnog za poslove semena i sadnog materijala (u daljem tekstu: Ministarstvo);

Sadni materijal poljoprivrednog i ukrasnog bilja (u daljem tekstu: sadni materijal) jeste reproduktivni sadni materijal, sadnice: voćaka, vinove loze, hmelja i ukrasnog bilja, kao i rasad povrća i matične biljke, osim reproduktivnog materijala šumskog drveća;

Sorta jeste skup biljaka unutar jedinstvene botaničke klasifikacije najniže poznate kategorije, koji je definisan izražavanjem osobina koje su posledica datog genotipa ili kombinacije genotipova i različit od drugog skupa biljaka bar po jednoj od datih osobina i koji predstavlja jedinicu u odnosu na mogućnost sorte za razmnožavanje bez promena;

Stavljanje na tržište jeste prodaja, držanje radi prodaje, ponuda, svako raspolaganje, nabavka ili ustupanje trećem licu semena i sadnog materijala radi komercijalnog korišćenja sa ili bez naknade, osim isporuka semena i sadnog materijala pružaocima usluga za doradu ili pakovanje pod uslovom da pružalac usluga ne stiče pravo vlasništva nad semenom i sadnim materijalom koji je tako isporučen;

Subjekti i poslovi u oblasti semena i sadnog materijala

Poslove u oblasti semena i sadnog materijala, u okviru svojih ovlašćenja, obezbeđuje Republika Srbija preko Ministarstva, kao i drugih subjekata, u skladu sa ovim zakonom. Ministarstvo u oblasti semena i sadnog materijala, u skladu sa ovim zakonom, obavlja sledeće poslove: 

• uspostavlja i vodi registar u oblasti semena i sadnog materijala; kontrolu proizvodnje semena i sadnog materijala;
• izdavanje uverenja o priznavanju semenskog useva i sertifikata o proizvodnji sadnog materijala;
• ispitivanje kvaliteta semena i sadnog materijala;
• izdavanje etiketa za seme i sadni materijal;
• izdavanje sertifikata za seme;
• postkontrolno ispitivanje semena i sadnog materijala.

Subjekti koji se upisuju u Registar semena i sadnog materijala

Proizvodnjom, doradom, stavljanjem na tržište i uvozom semena, kao i proizvodnjom, stavljanjem na tržište i uvozom sadnog materijala može da se bavi pravno lice i preduzetnik koji je upisan u Registar privrednih subjekata, odnosno u drugi odgovarajući registar u skladu sa posebnim propisom i koji je upisan u Registar semena i sadnog materijala (u daljem tekstu: Registar).

Način upisa

Upis u Registar vrši se na osnovu zahteva koji pravno lice i preduzetnik iz člana 12. stav 1. ovog zakona podnosi Ministarstvu. Pravno lice i preduzetnik iz člana 12. stav 1. ovog zakona upisuje se u Registar ako ispunjava uslove u pogledu objekata, odgovarajuće opreme i uređaja, kao i u pogledu stručnog kadra, u skladu sa ovim zakonom. Ministar donosi rešenje o upisu u Registar, u roku od 15 dana od dana podnošenja zahteva. Rešenje ministra iz stava 3. ovog člana je konačno i protiv njega se može pokrenuti upravni spor. Ministar propisuje uslove u pogledu objekata, odgovarajuće opreme, uređaja i stručnog kadra koje mora da ispunjava pravno lice i preduzetnik za upis u Registar, obrazac zahteva za upis u Registar, promenu podataka i brisanje iz Registra, kao i dokumentaciju koja se dostavlja uz zahtev, po grupi i vrsti. Prilikom upisa u Registar svakom licu dodeljuje se jedinstveni identifikacioni broj. Jedinstveni identifikacioni broj koji je jednom dodeljen ne može se menjati.

Proizvodnja sadnog materijala

Kategorije sadnog materijala 

Sadni materijal koji se proizvodi i stavlja na tržište može biti sledećih kategorija:

1) predosnovni;

2) osnovni;

3) sertifikovani;

4) standardni ili CAC (Conformitas Agraria Communitatis)

Izuzetno od stava 1. ovog člana za sadni materijal rasada povrća i ukrasnog bilja koji se proizvodi i stavlja na tržište ne utvrđuje se kategorija. Ministar propisuje kategorije sadnog materijala za pojedine vrste, uslove za pojedine kategorije u odnosu na poreklo, autentičnost sorte i podloge, zdravstveno stanje i vegetativnu razvijenost, kao i uslove, način i postupak proizvodnje, po grupi i vrsti.

Proizvođač sadnog materijala

Proizvodnjom sadnog materijala može da se bavi pravno lice i preduzetnik koji je upisan u Registar (u daljem tekstu: proizvođač sadnog materijala).

 Prijava proizvodnje sadnog materijala i vođenje evidencije

Proizvođač sadnog materijala dužan је da Ministarstvu podnese prijavu za kontrolu proizvodnje sadnog materijala u roku propisanom u skladu sa ovim zakonom. Proizvođač sadnog materijala dužan je da vodi evidenciju u svim fazama proizvodnje sadnog materijala, pisano ili u elektronskoj formi. Ministar propisuje rok za podnošenje prijave za kontrolu proizvodnje sadnog materijala, obrazac prijave za kontrolu proizvodnje i dokumentaciju koja se dostavlja uz prijavu, kao i sadržinu evidencije o proizvodnji, po grupi i vrsti, kao i kategoriji sadnog materijala.

Kontrola proizvodnje sadnog materijala

Kontrola i kontrola pod nadzorom proizvodnje sadnog materijala

Proizvodnja sadnog materijala podleže kontroli ili kontroli pod nadzorom. Кontrolom ili kontrolom pod nadzorom sadnog materijala u toku proizvodnje utvrđuje se poreklo upotrebljenog sadnog materijala, autentičnost sorte i podloge, zdravstveno stanje, vegetativna razvijenost i kategorija sadnog materijala. U postupku kontrole i kontrole pod nadzorom sadnog materijala sačinjava se zapisnik.

Kontrola ili kontrola pod nadzorom sadnog materijala obuhvata:

1) pregled mesta proizvodnje;

2) pregled sadnog materijala;

3) pregled dokumentacije i evidencije koju čuva proizvođač sadnog

materijala;

4) uzorkovanje i ispitivanje uzoraka.

Ministar propisuje način obavljanja kontrole i kontrole pod nadzorom proizvodnje sadnog materijala, obrazac zapisnika o kontroli i kontroli pod nadzorom proizvodnje sadnog materijala, po grupi i vrsti, kao i kategoriji sadnog materijala.

Postupak kontrole proizvodnje sadnog materijala 

Ministarstvo obavlja kontrolu proizvodnje sadnog materijala na osnovu prijave za kontrolu proizvodnje. Ministarstvo može poslove kontrole proizvodnje sadnog materijala da ustupi poljoprivrednoj stručnoj službi u skladu sa članom 7. ovog zakona  odnosno naučnoistraživačkoj organizaciji za poslove kontrole sadnog materijala ukrasnog bilja u skladu sa članom 9. ovog zakona. Za pojedine grupe, biljne vrste i kategorije sadnog materijala Ministarstvo može da ovlasti proizvođača sadnog materijala da obavlja kontrolu pod nadzorom ako ispunjava uslove u pogledu stručnog kadra, u skladu sa ovim zakonom. Ministar rešenjem utvrđuje ispunjenost uslova iz stava 3. ovog člana i ovlašćuje proizvođača sadnog materijala za obavljanje kontrole pod nadzorom na period od pet godina.

Izdavanje sertifikata o proizvodnji sadnog materijala

Ministarstvo na osnovu zapisnika o kontroli izdaje sertifikat o proizvodnji sadnog materijala najkasnije u roku od 15 dana od dana sačinjavanja poslednjeg zapisnika o kontroli. Ministarstvo vodi evidenciju o izdatim sertifikatima o proizvodnji sadnog materijala. Evidencija iz stava 2. ovog člana čuva se najmanje šest godina. Na osnovu zapisnika o kontroli pod nadzorom proizvođač sadnog materijala izdaje sertifikat o proizvodnji sadnog materijala prema grupi, biljnoj vrsti i kategoriji sadnog materijala za koju je ovlašćen. Proizvođač sadnog materijala koji obavlja kontrolu pod nadzorom dužan je da vodi evidenciju o kontroli, uzorkovanju, ispitivanju sadnog materijala i izdatim sertifikatima o proizvodnji sadnog materijala i da jedan primerak sertifikata o proizvodnji sadnog materijala dostavi Ministarstvu najkasnije u roku od 30 dana od dana izdavanja.

Obeležavanje sadnog materijala

Izdavanje etiketa za sadni materijal

Ministarstvo izdaje etiketе za sadni materijal za koji je obavljena kontrola. Ministarstvo može poslove izdavanja etiketa za sadni materijal za koji je obavljena kontrola da ustupi poljoprivrednoj stručnoj službi u skladu sa članom 7. ovog zakona. Etiketa se izdaje na osnovu zahteva proizvođača odnosno uvoznika sadnog materijala. Proizvođač odnosno uvoznik sadnog materijala uz zahtev dostavlja sertifikat o proizvodnji sadnog materijala za sadni materijal proizveden u Republici Srbiji odnosno rešenje graničnog fitosanitarnog inspektora o dozvoli uvoza sadnog materijala za sadni materijal iz uvoza. O izdatim etiketama Ministarstvo ili poljoprivredna stručna služba vodi evidenciju. Poljoprivredna stručna služba iz stava 2. ovog člana dužna je da na kraju svake proizvodne godine dostavi Ministarstvu izveštaj o izdatim etiketama. Proizvođač odnosno uvoznik sadnog materijala dužan je da vodi evidenciju o preuzetim etiketama, kao i da vrati neiskorišćene etikete pre početka sledeće proizvodne godine.

Kvalitet sadnog materijala

Za kvalitet sadnog materijala odgovoran je proizvođač odnosno uvoznik sadnog materijala koji sadni materijal stavlja na tržište. Sadni materijal mora da ispunjava zahteve kvaliteta, u skladu sa ovim zakonom i propisima kojima se uređuje zdravlje bilja. Kvalitet sadnog materijala utvrđuje se tokom kontrole i kontrole pod nadzorom, vizuelnim pregledom i/ili laboratorijskom analizom. Laboratorijsku analizu iz stava 3. ovog člana obavlja ovlašćena laboratorija u skladu sa propisima kojima se uređuje zdravlje bilja. Ministar propisuje zahteve kvaliteta sadnog materijala, po grupi i vrsti, kao i kategoriji sadnog materijala.

Deklaracija o sadnom materijalu uz otpremnicu

Sadni materijal koji se stavlja na tržište mora da prati i deklaracija o sadnom materijalu uz otpremnicu koju izdaje proizvođač odnosno uvoznik sadnog materijala. Deklaracija o sadnom materijalu uz otpremnicu naročito sadrži broj sertifikata o proizvodnji sadnog materijala, podatke o vrsti, sorti i kategoriji sadnog materijala. Proizvođač odnosno uvoznik sadnog materijala dužan je da vodi evidenciju o izdatim deklaracijama o sadnom materijalu uz otpremnicu i čuva dokumentaciju tri godine. Ministar propisuje način izdavanja deklaracije o sadnom materijalu uz otpremnicu, kao i obrazac deklaracije o sadnom materijalu uz otpremnicu.

Pravno lice i preduzetnik koji može da stavlja na tržište sadni materijal

Stavljanjem na tržište sadnog materijala može da se bavi pravno lice i preduzetnik koji je upisan u Registar. Izuzetno od stava 1. ovog člana, pravno lice i preduzetnik koji se isključivo bavi maloprodajom sadnog materijala iako nije upisan u Registar može da se bavi stavljanjem na tržište sadnog materijala u originalnom pakovanju i/ili sadnog materijala ukrasnog bilja u skladu sa ovim zakonom.Uslovi za stavljanje na tržište sadnog materijala 

 Pravno lice i preduzetnik iz člana 63. ovog zakona može da stavi na tržište sadni materijal:

1) koji prati deklaracija o sadnom materijalu uz otpremnicu;

2) koji ispunjava zahteve kvaliteta, u skladu sa ovim zakonom;

3) koji je upakovan, plombiran i obeležen, u skladu sa ovim zakonom.

Pravno lice i preduzetnik dužan je da prilikom stavljanja na tržište sadni materijal skladišti na način kojim se obezbeđuje očuvanje njegovog kvaliteta, da ga čuva u odvojenim partijama i sadni materijal mora biti obeležen. Zabranjena je prodaja sadnog materijala van prodajnog mesta odnosno objekta. Ministar propisuje uslove u pogledu prodajnog mesta odnosno objekata za skladištenje, po grupi i vrsti, kao i kategoriji sadnog materijala

Uvoz sadnog materijala

Uvozom sadnog materijala može da se bavi pravno lice i preduzetnik  koji je upisan u Registar (u daljem tekstu: uvoznik sadnog materijala). Uvoznik sadnog materijala može da uvozi sadni materijal sorte:

1) koja je upisana u Registar sorti i ako ispunjava zahteve u pogledu kvaliteta sadnog materijala koji su u skladu sa ovim zakonom;

2) koja je upisana u Registar zaštićenih biljnih sorti i ako je nosilac prava oplemenjivača ili ako ima ovlašćenje nosioca prava oplemenjivača ili ako ima zaključen ugovor o licenci, u skladu sa propisima kojima se uređuje zaštita prava oplemenjivača;

3) koja pripada grupi i vrsti koja se ne upisuje u Registar sorti, u skladu sa članom 50. stav 1. tačka 3) ovog zakona.

Uvoznik sadnog materijala može da uvozi i sadni materijal sorte koja nije upisana u Registar sorti na osnovu saglasnosti Ministarstva iz člana 51. stav 1. ovog zakona. Uzorci sadnog materijala iz člana 3. stav 1. tačka 1) ovog zakona mogu da se uvoze u količinama propisanim ovim zakonom, a na osnovu saglasnosti Ministarstva.

Stavljanje na tržište sadnog materijala iz uvoza

 Sadni materijal iz uvoza može da se stavi na tržište, ako:

1) je uvezen, u skladu sa propisima kojima se uređuje zdravlje bilja;

2) poseduje dokument o sortnosti zemlje izvoznice i rešenje graničnog fitosanitarnog inspektora o dozvoli uvoza;

3) ga prati deklaracija o sadnom materijalu sa otpremnicom;

4) ispunjava zahteve kvaliteta sadnog materijala, u skladu sa ovim zakonom;

5) je upakovano, plombirano i obeleženo, u skladu sa ovim zakonom.

Uvoznik sadnog materijala odgovoran je za kvalitet sadnog materijala koji uvozi i stavlja na tržište